İleri Proses Güvenliği ve Risk Analiz Metodolojileri (HAZOP · LOPA · FTA · ETA)
Tesis bünyesindeki karmaşık kimyasal proseslerde, depolama tanklarında ve boru hatlarında meydana gelebilecek kazaların (kaçak, patlama, yangın) kök…
Hizmetin Tanımı ve Mevzuat Dayanağı
Tesis bünyesindeki karmaşık kimyasal proseslerde, depolama tanklarında ve boru hatlarında meydana gelebilecek kazaların (kaçak, patlama, yangın) kök nedenlerinin, insan hatalarının, ekipman güvenilirliklerinin ve koruma katmanlarının uluslararası kabul görmüş bilimsel deterministik ve olasılıksal metodolojilerle analiz edilerek risk skorunun kantitatif (sayısal) olarak hesaplanması hizmetidir. 02.03.2019 tarihli (30702 sayılı R.G.) BEKRA Yönetmeliği ve bağlı Raporlara İlişkin Tebliğ uyarınca tesisteki risklerin bu metodolojilerle analizi yasal zorunluluktur.
Alt ve üst seviyeli tüm SEVESO kuruluşları: limit üstü tehlikeli kimyasal, yanıcı gaz veya toksik madde bulunduran rafineriler, petrokimya tesisleri, LPG/LNG depolama sahaları, entegre tekstil ve kimya fabrikaları için zorunludur. Basit bir depo kontrolünün ötesinde; reaktörler, distilasyon kolonları, yüksek basınçlı boru hatları ve otomatik kontrol enstrümanlarının (interlock) yer aldığı tüm proses döngüleri analiz kapsamına girer.
Kullandığımız Analiz Metodolojileri
Her kartı açarak yöntemin ne yaptığını görebilirsiniz.
HAZOP Nitel Analiz
Proses hatlarındaki basınç, sıcaklık, akış gibi parametrelerin tasarım koşullarından sapmalarını (fazla basınç, ters akış vb.) "kılavuz kelimeler" kullanarak düğüm düğüm (node) inceleyen, dünyanın en yaygın kabul gören nitel proses risk analizi yöntemidir. Tesiste işletme ekibiyle birlikte yürütülen oturumlarla tamamlanır.
LOPA Yarı-Kantitatif
Bir kazayı engelleyen bağımsız koruma katmanlarının (emniyet vanaları, interlocklar, operatör müdahalesi, sızdırmazlık duvarları) güvenilirliğini test eden yarı-kantitatif analizdir. Acil durdurma sistemlerinin yeterliliğini matematiksel olarak kanıtlar; SIL gereksinimlerini belirler.
FTA Olasılıksal-Kantitatif
İstenmeyen bir büyük kazanın (örn. tank patlaması) gerçekleşmesi için hangi ekipman arızalarının veya insan hatalarının bir araya gelmesi gerektiğini yukarıdan aşağıya (top-down) mantıksal kapılarla (VE / VEYA) şematize eder. Kazanın yıllık gerçekleşme frekansını hesaplar.
ETA Sonuç-Frekans Odaklı
Başlatıcı bir olayın (örn. boru hattının yırtılması) ardından güvenlik sistemlerinin çalışıp çalışmama durumuna göre kazanın nasıl evrileceğini (havuz yangını mı, jet yangını mı, toksik gaz bulutu mu?) soldan sağa tümevarım mantığıyla dallandıran kantitatif analiz yöntemidir.
TESEO İnsan Hatası Analizi
Büyük endüstriyel kazaların önemli bölümü insan hatasından kaynaklanır. TESEO; operatörün görev zorluğunu, stres seviyesini, sahip olduğu zamanı ve ortam kalitesini parametrik olarak puanlayarak kritik bir vanayı yanlış açma/kapatma gibi insan hatası olasılıklarını (HEP) sayısal olarak hesaplar.
VADE MECUM Domino / Mesafe Analizi
Özellikle kimyasal depolama ve lojistik tesislerinde harici riskleri, domino etkilerini ve tesisler arası mesafe kriterlerini matematiksel formüllerle analiz eden, Avrupa Birliği standartlarında kabul görmüş özel bir SEVESO risk değerlendirme metodolojisidir.
ICI MOND Tehlike Endeksi
Kimyasal proses ünitelerinin potansiyel patlama, yangın ve toksik zararlılık endekslerini (DOW Index türevi) hesaplayan; otomatik yangın söndürme ve erken uyarı gibi risk azaltıcı "ofset" faktörleri devreye sokarak tesisin gelişmiş tehlike derecelendirmesini çıkaran köklü bir endüstriyel analiz yöntemidir.
Süreç Adımları
- 1P&ID ve proses dokümantasyonunun incelenmesi: analiz öncesi tüm çizimler kontrol edilir, tesis fonksiyonel düğümlere ayrılır
- 2HAZOP oturumlarının gerçekleştirilmesi: tesis işletme ekibi, İSG uzmanı ve sertifikalı HAZOP lideri mühendislerimizle sahada süren nitel sapma analizleri tamamlanır
- 3LOPA ve bariyer analizi: kritik senaryolar için koruma katmanları listelenir, SIL (Güvenlik Bütünlük Seviyesi) gereksinimleri belirlenir
- 4Kantitatif modelleme (FTA/ETA/TESEO): seçilen büyük kaza senaryoları için insan hatası ve ekipman arıza frekansları yazılımlara girilerek hata/olay ağaçları matematiksel olarak çözülür
- 5Aksiyon planı ve raporlama: tesisin nihai risk skoru yasal kabul edilebilirlik aralığı (1×10⁻⁴ ila 1×10⁻⁶/yıl) ile kıyaslanır; risk üst sınırdaysa ek enstrümantasyon yatırımları planlanarak rapor kapatılır
Teslim Edilenler
Tüm proses döngülerini içeren kapsamlı, onaylı HAZOP Analiz Dosyası ve Düğüm Tabloları; matematiksel hesaplamaları içeren LOPA ve SIL Doğrulama Raporu; FTA, ETA ve TESEO İnsan Hatası Analizlerini içeren bilgisayar destekli Kantitatif Risk Analizi (QRA) Ana Mühendislik Kitabı; Tesis İçi Güvenlik Bariyerleri ve Enstrümantasyon İyileştirme Yol Haritası.
Süre ve Yenileme
Raporlar ve analizler 5 yıllık SEVESO yasal döngüsüne tabidir. Tesisat hatlarında yapılan bir modifikasyonda, yeni bir kontrol vanası veya interlock eklendiğinde ya da kritik bir operasyonel prosedür değiştiğinde, 5 yıl beklenmeksizin ilgili proses düğümü için HAZOP ve LOPA analizleri anında güncellenmek zorundadır.
Basit ve geçiştirme risk analiz yöntemleriyle hazırlanan BEKRA dosyaları müfettişlerce doğrudan reddedilir. Bu analizler yapılmadığı için öngörülemeyen bir proses kazası yaşanırsa, mahkemeler işvereni "teknolojinin ve mühendisliğin tüm imkânlarını kullanmamış" sayarak en ağır kusur oranıyla yargılar. Uluslararası sigorta ve reasürans şirketleri, HAZOP ve QRA raporları güncel olmayan tesislerin hasar tazminat taleplerini reddedebilir veya poliçelerini iptal edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu süreci sizin için yönetelim.
Kapsam değerlendirmesinden belge teslimine kadar tüm adımları uzman kadromuz ve akredite laboratuvarımızla yürütüyoruz.